piątek, 5 grudnia 2025

Sławomir Suchodolski "Czarna księga sanacji"



Książka zajmuje się głównie latami 1926-1939, których początek wyznacza przewrót majowy - zamach stanu, wskutek którego Józef Piłsudski i jego stronnicy przejęli władzę w Polsce. W szkole wspomina się o różnych niedemokratycznych działaniach ówczesnego rządu, natomiast Sławomir Suchodolski przytłacza nas ilością i ciężarem gatunkowym niegodnych praktyk władzy sanacyjnej: licznymi pobiciami, fałszowaniem wyborów, przywłaszczaniem sobie publicznych pieniędzy, cenzurą prasy opozycyjnej, propagandą, niesprawiedliwymi procesami sądowymi, nękaniem ludzi zasłużonych dla ojczyzny reprezentujących inne stronnictwo.


Przykładem może być gen. Tadeusz Rozwadowski, obrońca Lwowa, a nawet naczelny wódz w kluczowych dniach Bitwy Warszawskiej: 12-18 sierpnia 1920. Do dziś trwają spory, czy to jemu, czy Piłsudskiemu należy przypisać największą rolę w pokonaniu bolszewików. Suchodolski opowiada się za Rozwadowskim, twierdząc, że Piłsudski się załamał i oddał mu dowództwo obrony stolicy. Tuż po przewrocie majowym generała aresztowano pod fałszywym pretekstem niedopełnienia zobowiązań finansowych. W więzieniu siedział około roku, a po zwolnieniu kilka pytań zadał mu Piłsudski, następnie podkreślając: "Ale bitwę pod Warszawą i wojnę w roku 1920 ja wygrałem!". Rozwadowski zmarł w przeciągu pół roku, prawdopodobnie otruty lub w inny sposób doprowadzony do śmierci.


Inną taką postacią był Wojciech Korfanty, dyktator III powstania śląskiego, wicepremier w 1923r. W 1930r. przeżył próbę zamachu na swoje życie, a 26 września aresztowano go pod fałszywym zarzutem oszustw finansowych. Kilkukrotnie pobity w twierdzy brzeskiej, stwierdził potem w sądzie, że od zaborców nie wycierpiał tyle, co od sanacji. Wybrany do parlamentu w 1930, uciekł za granicę w 1935, gdy kończył mu się immunitet - ścigano go listami gończymi. Gdy zbliżała się wojna, sumienie kazało mu wrócić do Polski - spotkało go jednak aresztowanie następnego dnia po przekroczeniu granicy. Wypuszczony na wolność 20 lipca, zmarł 17 sierpnia.


Byłyby to może jedne z najgorszych rzeczy, jakich dopuszczali się Piłsudski i jego poplecznicy, ale na sumieniu mieli znacznie więcej. Warto zapoznać się choć z częścią faktów zawartych w tej książce.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Aldous Huxley "Brave New World"

This is one of the most famous classic dystopian novels, alongside Nineteen Eighty-Four by George Orwell . In my opinion—it's an even b...