czwartek, 13 sierpnia 2026

Józef Ignacy Kraszewski "Król Piast"

Michał Korybut Wiśniowiecki

Józef Ignacy Kraszewski by XIX-wiecznym pisarzem, którego dzieła liczą się w setkach. Niniejsze poświęcił Michałowi Korybutowi Wiśniowieckiemu, królowi w latach 1669-1673, kiedy to po zmaganiach ze Szwecją i Moskwą uderzyli Tatarzy, znowu Kozacy, a wreszcie Turcy. Jednak autor w swojej książce chce przekazać przede wszystkim, jak doszło do wyboru króla, a także nakreślić jego sylwetkę. Kraszewski widzi w wydarzeniach 1669 roku przede wszystkim bunt średniej i biedniejszej szlachty przeciw magnaterii. Teoretycznie największe szanse na wybór miał Kondeusz (Ludwik de Bourbon-Condé) - kandydat obozu profrancuskiego, którego popierali m.in. prymas Polski - interrex abp Mikołaj Prażmowski, kanclerz wielki litewski Krzysztof Zygmunt Pac, czy bardzo dobrze nam znany następca Wiśniowieckiego na tronie Jan Sobieski, wówczas marszałek i hetman wielki koronny. Opierając się na powieści, ten kandydat jednak swoje powodzenie zawdzięczał przekupstwu na obrzydliwą skalę, przez co ostatecznie szlachta wymogła skreślenie go z listy możliwych do wyboru. Podniosła hasło "chcemy Piasta" (tzn. Polaka na tronie), choć nie bardzo wiedziała, kto tym królem miałby być. 


Naziwisko Wiśniowieckiego miało im przyjść na myśl przypadkiem. Argumenty za? Był synem sławnego Jeremiego, bohatera wojen z Kozakami, oraz... księciem podupadłym finansowo, gdyż ogromne rodzinne włości w tychże wojnach zostały stracone. A więc (przynajmniej wg wersji autora) jest to prztyczek w nos dla dumy magnatów. Sam zaś Michał nie był zainteresowany władzą, która okazała się dla niego raczej umęczeniem niż czymkolwiek innym. Doskwierały mu zmagania z opozycją i oziębłość żony, królowanie przerastało jego siły, a i zdrowie zepsuło się szybko. Ale o tym więcej w powieści Kraszewskiego...

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Jan Wernik "W imię króla, w imię mistrza"

Powieść ta osadzona jest w latach 20. i 30. XV wieku. Król Władysław Jagiełło rządzi już od czterdziestu kilku lat, bitwa pod Grunwaldem pow...