"Ziemia wyszkowska i Puszcza Biała" - praca zbiorowa

Autorami omawianej publikacji są: Antoni Biernacki, Elżbieta Borzymek, Artur Gałązka, Maria Weronika Kmoch, Adam Michał Mickiewicz, Piotr Płochocki, Mirosław Powierza, Teresa Przygoda, Elżbieta Szczuka, Jan Szymanik oraz Mirosław Widlicki. Rozprowadzana jest niekomercyjnie, koszt wydania pokryły samorządy powiatu wyszkowskiego oraz gmin wchodzących w jego skład, można ją znaleźć także w wyszkowskiej bibliotece miejskiej. To pionierska praca dotycząca historii lokalnej, upamiętniająca ważne osoby, które przewinęły się przez nasz region, przede wszystkim w XX wieku, ale także w czasach wcześniejszych. Oprócz powiatu wyszkowskiego, książka omawia również życiorysy mieszkańców okolic m.in. Łochowa, Ostrołęki, Pułtuska, Ostrowi Mazowieckiej. Na 400 stronach znajdziemy setki uszeregowanych alfabetycznie biogramów. Wśród nich mamy postacie znane w Polsce, które miały związek z regionem, np. kard. Stefan Wyszyński (jego rodzice pochodzili z Kamieńczyka), prof. Zbigniew Religa (praktyka lekarska w Wyszkowie), gen. Lucjan Żeligowski (znany z "buntu Żeligowskiego", czyli zbrojnego zajęcia Wilna po wojnie polsko-bolszewickiej; bronił również Wyszkowa w tej wojnie), ks. Piotr Skarga (wykładał w pułtuskim kolegium jezuitów), Tadeusz Zawadzki "Zośka" (poległy w akcji pod Sieczychami ok. 20km od Wyszkowa), Jerzy Różycki (jeden z kryptologów, którzy złamali szyfr Enigmy, absolwent wyszkowskiego gimnazjum). Ale opisani są także ludzie ważni dla naszych terenów, mniej znani gdzie indziej: duchowni, nauczyciele, przedsiębiorcy, żołnierze i powstańcy, leśnicy, Żydzi, ofiary wojen, działacze społeczni, przedstawiciele samorządu. Wiele z tych życiorysów naprawdę ciekawi, nieraz - inspiruje, a na pewno poucza o czasach, w jakich żyły te osoby. Niektóre z nich zostały upamiętnione w Wyszkowie i okolicznych miejscach na różnych tablicach bądź pomnikach - w szczególności ofiary zbrodni wojennych. Gorąco polecam lekturę każdemu zainteresowanemu historią lokalną, szczególnie, że można w niej znaleźć kogoś ze swojej rodziny.

Piotr Kowalczak "Climate changes: politics, ideology, science, facts"

The title points to the leading topic of the book, while the subtitle hints to its anti-alarmism. Professor Kowalczak calms us down: climate changes are something normal, happening throughout the whole human history, or even in pre-human geological eras. Moreover, we do not live in the hottest time in history - both the times of the Roman Empire and the High Middle Ages (1000-1300 AD) were warmer. And, such warmer climate was advantageous to the development of culture and the growth of human population, while colder periods meant serious problems. The so-called Black Death of the 14th century was not just bulbonic plague epidemic - the second killer was famine, caused, among others, by poor harvest, which in turn had a lot to do with cooler climate. This was the beginning of the so-called "Little Ice Age", which lasted until more or less mid-19th century. Then, it started to get warmer. But was it really because of CO2 emissions? The opinions are divided. Interestingly, though, scientists did not try to convince us of global warming during the whole of this period - in the 1970s, they were talking about the danger of global cooling instead.

The book is exceptionally long as, with bibliography and index, it contains more than 800 pages. I confess skipping a few chapters, but it was worth to read the last part, in which the author describes the positive impact of carbon dioxide on the development of plants. Thanks to that, thanks to emissions, but even more - thanks to fertilization, our planet is becoming more and more green for the first time in human history. There are more forests and the harvests are growing. And such an optimistic accent will be my last recommendation of this book.

Juliusz Verne "W 80 dni dookoła świata"

"W 80 dni dookoła świata" Juliusza Verne to książka, o której każdy słyszał, ale którą nie każdy przeczytał. Żyje ona również w licznych adaptacjach filmowych, nie zawsze w 100% wiernych wobec pierwowzoru. Głównym bohaterem jest Phileas Fogg, ekscentryczny dżentelmen o wyjątkowo sztywnych nawykach i uregulowanym trybie życia. Po dyskusji na temat artykułu prasowego ze znajomymi z Klubu Reforma, zakłada się z nimi o 20 tysięcy funtów, że odbędzie podróż dookoła świata w czasie 80 dni. Rusza natychmiast, zabierając ze sobą francuskiego służącego o imieniu Passepartout (w polskich przekładach - Obieżyświat). Powieść dzieje się ok. roku 1870, a więc głównymi środkami lokomocji, z jakich korzysta bohater, są pociągi i statki parowe. Po drodze spotka go jednak wiele przygód, które zmuszą go do podróży nie tylko w ten standardowy sposób...

Książkę czyta się bardzo przyjemnie. Wartka akcja, nieprzewidywalność oraz stopniowe odsłanianie kolejnych aspektów charakteru postaci przykuwają uwagę czytelnika. Warto docenić także pouczający obraz XIX-wiecznego świata, szczególnie Azji i Ameryki. Z jednej strony widać tam egzotykę, z drugiej - pewne wcześniejsze stadium globalizacji, napędzanej przez rozwój środków transportu oraz kolonializm. Wszystko to w lekkiej formie, przystępnej dla wielu czytelników nawet w angielskim oryginale. Lektura godna polecenia.

Antologia aforyzmów Nicolasa Gomeza Davili

Nicholas Gomez Davila to kolumbijski myśliciel tradycjonalistyczny żyjący w XX wieku (1913-94). Długo nieznany, bo niezainteresowany szerokim propagowaniem swojej twórczości, uzyskał międzynarodową sławę pod koniec życia. Jego aforyzmy poruszają zróżnicowaną tematykę społeczno-polityczną, religijną, kulturową. Część z nich jest dziwnych, część - akurat dla mnie - dość oczywistych, ale wiele z nich naprawdę zastanawia i pobudza do myślenia. Poniżej kilka bardzo cennych spośród jego myśli:

"Katolik powinien upraszczać swoje życie i komplikować swoje myślenie."

"Doświadczenie traci się nie tylko pomiędzy pokoleniami, ale również między okresami w pojedynczym życiu."

"W każdej epoce mniejszość żyje problemami dzisiejszymi, większość wczorajszymi."

"Władza skuteczniej deprawuje człowieka, który jej pożąda, niż tego, który ją wykonuje".

"Człowiek komunikuje się z drugim tylko, gdy jeden pisze w swojej samotności, a drugi czyta go w swojej. Rozmowa to rozrywka, szwindel lub szermierka".

Nawet, gdy z wieloma z jego stwierdzeń się nie zgadzamy - a nie zgadzać mogą się nawet konserwatyści i tradycjonaliści - to warto się z nimi skonfrontować. Chociaż nie spodobały mi się m.in. niektóre stwierdzenia o Kościele po Soborze Watykańskim II, to w tej książce znalazłem dla siebie o wiele więcej dobrego. Polecam lekturę.

"Iran. Spragnieni żywego Boga"

Książka została wydana w 2008 roku przez organizację "The Voice of the Martyrs" (Głos Męczenników). Opowiada o tym, jak w Iranie, państwie islamskim, pomimo prześladowań szerzy się chrześcijaństwo. Wprawdzie Iran uznaje niektóre wspólnoty chrześcijańskie (najliczniejszą jest Apostolski Kościół Ormiański), jednak konwersja z islamu jest zakazana przez prawo. Mimo to jest wielu, którzy narażają się, głosząc Chrystusa wśród muzułmanów i jest też niemało nawróceń. Ich odwaga, gorliwość i śmiałość w głoszeniu imponuje, a nawet może zawstydzać. W książce poznajemy historie ludzi nawróconych z islamu. Warto przeczytać, by zapoznać się z przykładem ich życia, jak również dowiedzieć się czegoś o życiu w muzułmańskim państwie.

Grzegorz Osiński "Digital slaves. Trans-humanism in practice"

For many of us, checking the phone is the first thing we do in the morning; we take it to the kitchen, to the toilet, and then, of course, to work. Does it cross our mind that our state of health can be analysed on the basis of the movement of our fingers on the screen? That the microphone is listening and sending the content of our phone calls to the big IT corporations, and that it even identifies part of what we eat based on the sounds? It seems science fiction, but it is reality, claims dr Grzegorz Osiński, a computer scientist and a quantum physicist, in his last book written before his death in 2022. After reading about this, I checked the permissions of the applications on my phone - more than a dozen of them had been allowed to use the microphone, some of them not just during use. Without such a permission you can't even use the camera. Why would somebody need such data? Well, the Big Tech companies: Alphabet (Google), Apple, Microsoft, Meta (Facebook, Instagram, Whatsapp), and Amazon - gather huge amounts of data about their users and examine innumerable correlations, including correlations with political views. On the one hand, this lets them develop super-personalised marketing, but on the other, they subtly influence our behaviour and worldview.

This is just one thread in this particularly valuable book. Reading it, we will also learn a bit about the history of the internet, but also about a very timely topic - AI, which offers terrifying possibilities, like deep fake, digital twins, or even a simulated child or deceased person in VR. It made me think that AI should never have been invented, especially because many people use it in order not to think by themselves. The book's message is: stick to reality - and I can only join this call.

Piotr Zychowicz "Izrael na wojnie"

Znowu Żydzi, ale tym razem z wyżyn teologii schodzimy na ziemię, do historii bardzo brutalnej. Pretekstem do książki jest wojna Izraela z Hamasem, która do września 2024 pochłonęła życie 40 tysięcy Palestyńczyków (dla porównania - 2,5 roku wojny pochłonęło życie 11,5 tysiąca cywilów ukraińskich). Pretekstem, gdyż autor zabiera nas do końcówki XIX wieku, gdy rodzi się idea syjonizmu, a potem opowiada historię państwa Izrael aż po współczesność. U podstaw stale napiętej sytuacji na Bliskim Wschodzie legło syjonistyczne hasło "ziemia dla ludu dla ludu bez ziemi" - czyli Palestyna dla Żydów. Ta ziemia jednak nie była bez ludu, zamieszkiwali ją palestyńscy Arabowie, Żydów zaś można uznać za... kolonizatorów. Nawet założona w 1891r. organizacja odpowiedzialna za emigrację Żydów z Rosji nazywała się Żydowskie Towarzystwo Kolonizacyjne.

W początkach tej imigracji, niezbyt licznej, Palestyna była "peryferyjnym zakątkiem Imperium Osmańskiego". W czasie I wojny światowej podbili ją Brytyjczycy, tworząc Brytyjski Mandat Palestyny. Nowe władze faworyzowały Żydów, których przyjeżdżało coraz więcej - w przededniu II wojny światowej, po brutalnie spacyfikowanym przez nie powstaniu arabskim, stanowili już ok. 1/4 ludności Mandatu. Wtedy jednak doszło do zaskakującego zwrotu - Wielka Brytania zaczęła ograniczać imigrację żydowską, chcąc pozyskać poparcie Arabów. Zawracano nawet statki uciekających przed Holokaustem. Po wojnie zaś, zmęczone żydowskim terroryzmem, władze mandatowe się wycofały - o losie Palestyny miał zadecydować ONZ. Rezolucja nr 181 dzieliła ją na państwo żydowskie i arabskie, co doprowadziło do wojny domowej, a następnie wojny Izraela z Syrią, Egiptem, Transjordanią i Irakiem. W jej trakcie powstało i obroniło się państwo Izrael, jednocześnie dokonując czystki etnicznej i masowych wypędzeń Palestyńczyków.

Dalej książka opowiada o brutalnej polityce wobec tych ostatnich, zarówno w Izraelu, jak i na okupowanych od 1967r. terenach: Zachodnim Brzegu Jordanu i w Strefie Gazy. Ta polityka jest odpowiedzią między innymi na arabski terroryzm, który sprawia, że Żydzi nie czują się bezpiecznie we własnym kraju; jednak w walce z nim Izrael atakuje również ludność cywilną i to w sposób nieproporcjonalny (zabijając wielokrotnie więcej). Palestyna jest areną nieustannego konfliktu, a obecna wojna - wyjątkowa tylko pod względem skali. Dzięki tej książce można dowiedzieć się, o co w tym konflikcie chodzi.